الاستفتاءات
درباره نماز در مسجد النبی، آیا حکم تخییر شامل تمام مسجد با توسعههای جدید نیز میشود، یا فقط روضه شریفهای که ورود به آن معمولاً فقط با رزرو در برنامه «نسک» امکانپذیر است؟
عرض الاستفتاءمن در نروژ زندگی میکنم و شغلم به گونهای است که باید بسیار زود بیدار شوم و کارم نیز از نظر بدنی سخت و خستهکننده است. در فصل تابستان، وقت نماز مغرب و عشاء خیلی دیر میشود؛ بهطوری که وقت عشاء نزدیک ساعت یازده شب داخل میشود، در حالی که وقت فجر حدود ساعت سه صبح است. بهسبب شدت خستگی، پس از پایان کار حدود ساعت چهار عصر، نیاز دارم پیش از داخل شدن وقت مغرب زود بخوابم، سپس بعد از نیمهشب بیدار شوم و نماز مغرب و عشاء را بخوانم تا بتوانم پیش از وقت فجر و شروع کار، مقدار کافی استراحت داشته باشم. حکم شرعی در این حالت چیست؟ و آیا با وجود این مشقت، وقت نماز مغرب و عشاء تا طلوع فجر امتداد پیدا میکند؟
عرض الاستفتاء۱. شرکتهای سهامی مالک سهام، اصولاً (و در شرایط عادی طبق قانون نیز نباید) صرفاً بهخاطر پشیمانی سهامدار، اصل سرمایه او را بازگردانند؛ زیرا سرمایه شرکت برای اداره و راهاندازی پروژههای آن اختصاص یافته است. ۲. فروش سهام، تنها راه قانونی برای بازگرداندن اصل سرمایه ـ یا آنچه بر اساس قیمت فعلی بازار از آن باقی مانده ـ فروش سهام است. ۳. کاهش سرمایه: گاهی شرکت تشخیص میدهد که بخشی از سرمایه مازاد بر نیازش است، در این صورت قسمتی از ارزش سهام را به سهامداران بازمیگرداند؛ و این تصمیم از سوی خود شرکت است، نه به درخواست فردی سهامدار. ۴. این مسئله برخلاف شرکتهای سرمایهگذاری است؛ زیرا در آنها طبق شرایط قرارداد سرمایهگذاری، سرمایهگذار میتواند هنگام درخواست، اصل سرمایه خود را پس بگیرد. سؤال: ۱. آیا برای مشتریای که سهام شرکتی را خریداری کرده و در مدت طولانی سود سهام نیز دریافت نموده، جایز است که مطالبه بازگرداندن اصل سرمایه خود را داشته باشد؟ ۲. آیا چنین شرط و قراردادی در شرکتهای سهامی از نظر شرعی صحیح است، در حالی که شرکت دارای سرمایه و فعالیت واقعی اقتصادی است؟
عرض الاستفتاءخواهشمندم تکلیف شرعی مرا در وضعیت زیر روشن فرمایید: مدتی پیش مبلغ (۵۰۰ دلار) را در ارزهای دیجیتال سرمایهگذاری کردم؛ سپس برایم آشکار شد که برخی از این معاملات از نظر شرعی مشروع نیستند. این سرمایه یک سال کامل در گردش و معامله بوده است. پس از آن دچار زیان شدم و سرمایه را به ارز (SUI) تبدیل کردم و مبلغ تازهای معادل (۲۰۰ دلار) نیز به آن افزودم که هنوز سال خمسی بر آن نگذشته است؛ بدین ترتیب مجموع سرمایهام به (۷۰۰ دلار) رسید. وضعیت کنونی چنین است که ارزش فعلی کیف پولم تنها (۲۶۵ دلار) میباشد؛ یعنی بیش از نیمی از اصل سرمایهام از بین رفته است. پس از اطلاع از فتوای حضرتعالی مبنی بر حرمت این ارز و اینکه از مصادیق «تمویه و معامله باطل» به شمار میرود، تصمیم گرفتهام از آن خارج شوم و در این باره چند پرسش دارم: آیا جایز است بدون افزودن سرمایه جدید، همچنان در این ارز باقی بمانم و تنها به قصد بازپسگیری اصل سرمایهام (۷۰۰ دلار) صبر کنم و پس از جبران خسارت فوراً آن را بفروشم؟ یا آنکه وظیفه دارم همین اکنون از آن خارج شوم و زیان سنگین موجود را بپذیرم؟ و نسبت به مبلغ نخست (۵۰۰ دلار) که سال خمسی بر آن گذشته، با توجه به اینکه در معاملات ارز دیجیتال دچار کاهش و زیان شده است، آیا خمس به آن تعلق میگیرد؟ و در فرض کاهش ارزش، محاسبه خمس چگونه خواهد بود؟ همچنین در صورتی که اصل سرمایه یا بخشی از آن را بازپس گیرم، چگونه میتوانم اموال خود را از سودهای پیشینِ حاصل از معاملات حرام تطهیر نمایم، در حالی که اکنون حتی در اصل سرمایه نیز متضرر شدهام؟
عرض الاستفتاءپس از وقوع طلاق رجعی، از وکیل مرجع درباره عده طلاق سؤال کردم. او گفت: «سه طُهر». من بهسبب ناآگاهی از معنای «طُهر»، گمان کردم طُهری که طلاق در آن واقع شده، طُهر اول محسوب میشود. بنابراین منتظر طُهر دوم ماندم و پس از طُهر سوم، عقد موقت یکماههای خواندم و در مدت عقد نیز نزدیکی انجام شد. پس از پایان آن یک ماه، با همان مرد عقد دائم کردم. مدتی بعد فهمیدم که عده، سه حیض است نه سه طُهر آنگونه که وکیل مرجع گفته بود. من تصور میکردم به محض تحقق طُهر سوم، عده پایان مییابد؛ سپس فهمیدم که طُهر سوم تنها با آمدن حیض سوم پایان میپذیرد. در نتیجه، عده طلاق من فقط دو حیض بوده نه سه حیض کامل. برخی به ما فتوا دادند که بهدلیل جهل به حکم، حرمت ابدی ثابت نمیشود و گفتند: باید از هم جدا شوید و عده را از نو، سه حیض کامل نگه دارید، سپس عقد جدید بخوانید. ما نیز همین کار را انجام دادیم و دوباره به زندگی مشترک برگشتیم. اما بعداً معلوم شد آن شخص صلاحیت فتوا نداشته و نمیتوان به سخنش اعتماد کرد. اکنون من و همسرم بدون اطلاع دیگران از هم جدا شدهایم تا راهحلی برای مشکل پیدا کنیم. شنیدهام که حضرت آیتالله سند شاید راهحلی برای این مسئله داشته باشند. راهحل چیست؟ و آیا با وجود جهل به حکم، حرمت ابدی ثابت میشود یا نه؟ با توجه به اینکه شوهر نیز نسبت به حکم جاهل بوده است.
عرض الاستفتاءدر زیارت جامعه برای ائمه بقیع آمده است: «وَفَضَّلَكُمْ بِالنَّوْعِ وَالْجِنْسِ وَاصْطَفَاكُمْ عَلَى الْعَالَمِينَ». معنای این عبارت چیست؟
عرض الاستفتاءاگر دحو الارض نزد شما در عراق مصادف با روز چهارشنبه باشد و در استرالیا غالباً روز پنجشنبه باشد، آیا میتوان اعمال را در روز پنجشنبه انجام داد؟
عرض الاستفتاءبرخی از مسئولان کاروانها میگویند به ما اطلاع داده شده که ذبح قربانی امسال در شب یازدهم ذیالحجه انجام میشود و در این زمان شاید نتوانیم از سنّ قربانی و سالم بودن آن از عیبها اطمینان حاصل کنیم. آیا میتوان به گفتهٔ نهاد ناظر بر ذبح اعتماد کرد، یا لازم است خودمان مستقیماً از سالم بودن قربانی اطمینان پیدا کنیم؟
عرض الاستفتاءاز دستورالعملهای حج امسال این است که برای ذبح قربانی، زمانبندیهایی تعیین شده و طبق اوقات اعلامشده، ذبح در شب انجام میشود. آیا ذبح هَدی در شب یازدهم ذیالحجه جایز است؟
عرض الاستفتاءدو نفر توافق کردند که برای مشارکت در سود، سرمایهای مشترک به صورت مساوی قرار دهند؛ اما نفر اول در فراهم کردن سهم خود از سرمایه تأخیر کرد، در حالی که نفر دوم سهم خود را در اختیار نفر اول گذاشت تا سرمایهگذاری را آغاز کند. پس از مدتی، نفر دوم تصمیم گرفت از شراکت منصرف شود و سرمایه خود را پس بگیرد و از نفر اول خواست آن را برگرداند؛ ولی نفر اول با آن سرمایه کالایی برای تجارت و سرمایهگذاری خریده بود، لذا از نفر دوم مهلت خواست تا کالا را بفروشد. حکم تقسیم مال چیست؟ و اگر خسارتی پیش آید، آیا نفر اول ضامن آن است؟
عرض الاستفتاء
مقالات سماحته
[contact-form-7 id="834" title="نموذج الاتصال"]