استفتاءات
این معامله با رعایت برخی شروط جایز است و در غیر این صورت، جایز نیست.
1. کالای مورد معامله، که در مثال طرحشدۀ در سؤال موبایل بود، موجود باشد و معاملۀ اول به آن کالای موجود تعلق گرفته باشد، نه به کلی در ذمه.
2. شرط نشود کالا [که در مثال موبایل است] در نزد فروشنده بماند. یعنی فروشنده، در آنِ واحد، روی یک کالای مشخص [مثلاً روی یک موبایل]، چندین بیع انجام ندهد و آن را، در آنِ واحد، به مشتریان مختلف و متعدد نفروشد.
3. با تأخیر تأدیۀ بدهی از مدت شرط، بدهیِ شخصِ خریدار زیادتر نشود. یعنی چنین شرط نشود که اگر خریدار اقساط را در مدت معینشده تسویه نکند و آن را به تأخیر اندازد، بدهیاش بیشتر شود.
4. با رعایت شروط یادشده معاملۀ مذکور صحیح و جایز است و به آن «فروش نمونه» گفته میشود و فروش نمونه مقابل ربا و جایگزین شرعی آن است. اما اگر شروط یادشده رعایت نشوند، چنین معاملهای برگشت به ربای حرام خواهد داشت یا از مصادیق معاملهها و بیعهای وهمی و ساختگی باطل و درنتیجه اکل مال بالباطل خواهد بود.
