استفتاءات
۱- اقسام اسلام در فتاوای علما در ابواب فقهی و نيز در نصوص ادله، گاهی به نُه قسم میرسد.
۲- از جمله آن اقسام «اسلام ظاهری» است كه حتی شامل منافقان میشود، همانها كه پيامبر ص و قرآن بر آنان حكم به اسلام ظاهری كردند، با اينكه قرآن گواهی میدهد كه آنان در شهادت به اسلام دروغ میگفتند.
۳- يعنی اسلام واقعی از آنان نفی میشود، گرچه بر آنان اسلام ظاهری بار میگردد و خون و مال و عرضشان محفوظ میشود و آثار اسلام به ظاهر بر آنان مترتب میگردد.
۴- اما اسلام واقعی كه ملازم با ايمان است از آنان نفی میشود؛ همانگونه كه درباره برخی اعراب فرمود: برای آنان اسلام ظاهری ثابت است، ولی هنوز ايمان در دلشان وارد نشده است.
۵- بر اساس آيه شريفه: «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا» خداوند رضايت خويش به شهادتين را مشروط كرد به آنكه با شهادت سوم (ولايت اميرالمؤمنين ع) همراه باشد كه در روز غدير اعلام شد. پس بدون شهادت سوم، خداوند دو شهادت را اسلام برای بندگان نمیپسندد.
۶- دلالت اين آيه بر لزوم اقتران شهادت سوم با دو شهادت، در حدّ ضرورت است؛ چنانكه سيد خوئی قدس سره در شرح «عروة الوثقى» در بحث اذان از كتاب الصلاة بر آن تصريح كرده است.