استفتاءات

1. قراری که برادر‌ها در میان خود گذاشته‌اند مصالحۀ در تقسیم ارث است.
2. اگر طرف‌هایی که مصالحه کرده‌اند أ. مالیات و… را تخمین زده و ب. به مبلغی حدودی رسیده باشند و ج. بر‌اساسِ رقمِ تخمینی مصالحه کرده باشند در حالی که د. رقم واقعی با رقم تخمینی اختلاف فاحش دارد و بسیار کم‌تر از رقم تخمینی است به‌طوری که ه. اگر طرف مصالحه از رقم واقعی خبر داشت، هیچ‌گاه تن به چنین مصالحه‌ای نمی‌داد، غبن متحقق شده‌است. به سخن دیگر، در فرض سؤال، سه برادر گمان می‌کردند رقمی که برای مالیات و… باید پرداخت شود رقمی هنگفت است و بر‌اساس گمان خود، چنین مصالحه‌ای را انجام داده‌اند در حالی که هزینه‌های مالیاتی و… بسیار کم‌تر از حدس و تخمین مصالحه‌گران بوده‌است و اگر سه برادر از هزینه‌های واقعی مالیات و… آگاه بودند، هرگز تن به چنین مصالحه‌ای نمی‌دادند. در این فرض، غبن در مصالحه اتفاق افتاده‌است.
3. از نظر ما، دید‌گاه صحیح این است که غبن در هر نوع معاوضه و معامله‌ای مطرح است و بنا‌بر‌این در تقسیمِ زمینِ موروثی، «غبن در صلح» صدق می‌کند و در‌نتیجه خیار فسخ ثابت است.
4. اگر صلح را فسخ کنند، [تقسیم ارث باطل می‌شود و] باید دو‌باره آن را تقسیم و بر آن صلح کنند.
5. [گذشت که فسخ صلح در‌صورتی است که طرف‌هایی که مصالحه کرده‌اند أ. مالیات و… را تخمین زده و ب. به مبلغی حدودی رسیده باشند و ج. بر‌اساسِ رقمِ تخمینی مصالحه کرده باشند در حالی که د. رقم واقعی با رقم تخمینی اختلاف فاحش دارد و بسیار کم‌تر از رقم تخمینی است به‌طوری که ه. اگر طرف مصالحه از رقم واقعی خبر داشت، هیچ‌گاه تن به چنین مصالحه‌ای نمی‌داد.] اما اگر حدس و گمان آن‌ها با هزینه‌های واقعی مالیات و… تفاوت فاحش نداشته باشد یا افراد مصالحه‌گر (برادر‌ها) به رقم واقعی توجه داشته و آن را محتمل می‌دانستند، [«غبن» صدق نمی‌کنند] و حق فسخ صلح را ندارند.
6. اگر برادر‌ها بر سر مصالحه با هم اختلاف و نزاع داشته باشند، می‌توانند دو‌باره با هم توافق و مصالحه کنند.