استفتاءات

۱. فرمایش «كان في حال لا يدري…»
بر اساس نص قرآن، پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله فقط یک مرتبه و یک وجود نداشت، بلکه دارای عوالم و مراتب گوناگون بود.
﴿وَما كُنتَ بِجانِبِ الغَربِيّ﴾، ﴿وَما كُنتَ لَدَيهِمْ إذْ يُلْقُونَ أَقْلامَهُمْ﴾ و …
این‌ها اشاره به وجود جسمانی پیامبر دارد که در عام‌الفیل متولد شد.

۲. اما آیات:
﴿لِتَكونوا شُهَداءَ عَلَى النّاس وَيَكونَ الرَّسولُ عَلَيكُم شَهيدًا﴾
و
﴿وَيَومَ نَبعَثُ في كُلِّ أُمّةٍ شَهيدًا… وَجِئْنا بِكَ شَهيدًا عَلَى هؤُلاء﴾
بیانگر این است که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله شاهد بر همهٔ پیامبران و اوصیاء آنان است.
پس این وجودِ شاهدِ پیامبر وجودی روحانی و فراگیر بر ملکوت پیامبران و اوصیاء است.

۳. همچنین آیهٔ:
﴿إِنّا أَرسَلناكَ شاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذيرًا﴾
نخستین ارسال، ارسالِ شاهد بودن است که مربوط به وجود روحانی اوست؛ اما «مبشّر» و «نذیر» بودن برای وجود جسمانی زمینی اوست که در عام‌الفیل پدیدار شد.

۴. آیهٔ:
﴿ولَو جَعَلناهُ مَلَكًا لَجَعَلناهُ رَجُلًا﴾
اشاره به مرتبهٔ ملائکی پیامبر دارد که پیش از وجود جسمانی او بوده و سپس به صورت انسانی در عالم ماده ظاهر شده است.

۵. همچنین:
﴿قُل إنّما أنا بَشَرٌ مِثلُكُم يُوحى إليّ﴾
یعنی پیامبر هم دارای مرتبهٔ بشری است
و هم مرتبهٔ وحیانی و جوهری که شامل تمام طبقات وحی و ملکوت از کرسی و عرش تا عالم اسماء است.

۶. این عوالم و مراتب، هر یک شئون و احکام مخصوص خود را دارند و با یکدیگر متفاوت‌اند.

۷. پس نفی در «ما كنت…» مربوط به وجود روحانی او نیست،
و نه مربوط به مرتبهٔ وحیانی او.

۸. آیهٔ
﴿ما كنتَ تدري ما الكتاب ولا الإيمان﴾
مربوط به وجود جسمانی زمینی اوست، و حکم این مرتبه با مراتب بالاتر متفاوت است.

۹. همچنین آیهٔ:
﴿إن هو إلا وحيٌ يُوحى﴾
مرتبه‌ای از پیامبر را بیان می‌کند که بالاتر از روحِ امری است.

۱۰. بلکه مقام «یس» و مقام حروف مقطعهٔ آغاز سُوَر، برتر از روح امری است؛ چنان‌که قرآن و روح امری چون بارانی از آن مقامات غیبی بر مراتب پایین‌تر فرود می‌آیند.

۱۱. غلوّ یعنی بسنده‌کردن به مراتب غیبی پیامبر و نفی مراتب زمینی او.
و تقصیر یعنی نفی مراتب غیبی و بسنده‌کردن به مرتبهٔ بشری او.

۱۲. ازهمین‌روست که با وجود مرتبهٔ بشری‌اش، دربارهٔ او فرموده‌اند:
او کرسی، عرش، اسم اعظم و مقام مستأثر نیز هست.

۱۳. همهٔ این مراتب برای پیامبر اکرم حقیقتاً ثابت است و احکام تکوینی هر مرتبه با مرتبهٔ دیگر تفاوت دارد.
🔹