استفتاءات
الجواب :
اقوی آن است که در هر دو فرض، ضمان مال ثابت است:
۱. بذل (بخشیدن یا صرف مال) در هر دو مورد، چه به عنوان هدیه باشد و چه صدقه، به شرطی ارتکازی مقید است.
۲. فرقی ندارد این شرط به صورت قید در عمل باشد یا به صورت التزام در ضمن آن.
۳. لازمهٔ این امر، ضمان مال بخشیدهشده است؛ زیرا تملیک یا بذل بهطور رایگان نبوده بلکه در مقابل عوض (شرط) صورت گرفته، پس با عدم تحقق آن عوض، باید غرامت داده شود.
۴. چه مال موقوف باشد (مانند فرض دوم)، چه هبهٔ معوضه (مانند فرض اول)، یا بذل مشروط به عوض باشد — در همۀ این موارد، ضمان ثابت است.
