استفتاءات

1. حکم نافذ حاکم در تدبیر امور عمومی یا امور حسبیه، با فتوا تفاوت دارد؛ مانند تفاوت حکم قضایی با حکم فتوایی.

2. برای نفوذ حکم در تدبیر امور عمومی – برخلاف مطلق امور حسبیه – شرایطی لازم است: از جمله این‌که حاکم فقیه باشد، و نیز در امور مرتبط با مسائل عمومی، از شایستگی و اعلمیت بیشتری برخوردار باشد، و نیز دارای قدرت اجرایی (بسط ید) باشد، و همچنین اجتهاد او مطابق با معیارهای صحیح استنباط باشد؛ به‌گونه‌ای که مخالف با دلیل قطعی علمی یا دلیل اجتهادی نباشد، مگر از روی غفلت و مانند آن.

اما در صورت تعارض حکم حاکم در تدبیر با فتوای فقیه دیگر، تفصیل آن در جای خود بیان شده است.

به‌طور کلی، جزئیات نفوذ حکم حاکم و عدم نقض آن توسط فتواهای دیگر در کتاب «القضاء» به‌تفصیل آمده است.
🔹